Trasy: Wzgórze wawelskie
Reprezentacyjne Komnaty Królewskie

Główna ekspozycja wnętrz zamkowych obejmuje kilka pomieszczeń parteru, a przede wszystkim reprezentacyjne sale na II piętrze pałacu. W trzech komnatach na parterze, stanowiących apartament wielkorządców krakowskich, zachowały się renesansowe drewniane stropy. II piętro pałacu mieści sale reprezentacyjne. Pierwotne stropy zostały zniszczone w czasie pożaru zamku w 1702, w okresie okupacji austriackiej. W trzech salach zachowały się renesansowe fryzy ścienne, a strop w wielkiej sali zwanej Poselską zadziwia 30 rzeźbionymi głowami ludzkimi. Najcenniejszym elementem ekspozycji renesansowych komnat, jedynym elementem zachowanym z ich pierwotnego wystroju, są arrasy, utkane w Brukseli na zamówienie Zygmunta Augusta w XVI w. Znajduja się tu również dużej wartości artystycznej obrazy i meble włoskie z XVI w. oraz portrety polskich monarchów.

Prywatne Apartamenty królewskie

Obejmują sale na pierwszym piętrze zamku – prywatne pokoje królewskie, komnaty świty dworskiej i pomieszczenia dla gości. W apartamentach przeznaczonych dla gości królewskich zachowały się renesansowe stropy modrzewiowe, malowane fryzy ścienne. Szczególną uwagę zwracają gotycko-renesansowe portale, dzieło mistrza Benedykta. Wyposażenie pochodzi z epoki renesansu, wśród obrazów cenne dzieła Simone Martiniego, Bernarda Daddiego i Jakopa del Sellaio. W narożniku zamku z gotyckimi pomieszczeniami, znajduje się urokliwa, tajemnicza Kurza Stopka, z okien której roztacza się rozległy widok na stary Kraków.

„Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci

„Kto ją ujrzy – choć będzie za późno, by ujrzeć ją żywą – powie: to wystarczy, aby zrozumieć, czym jest natura i sztuka”

O Damie z gronostajem pędzla Leonarda da Vinci napisał te słowa, zaraz po powstaniu obrazu, Bernardo Bellincioni nadworny poeta księcia Mediolanu Ludovica Sforzy „Il Moro”. Arcydzieło jest portretem Cecylii Gallerani, wykonanym na zlecenie księcia około roku 1490. Dama z Gronostajem, własność Fundacji XX Czartoryskich w Krakowie, jest niewątpliwie najcenniejszym obrazem w zbiorach polskich i jednym z najcenniejszych obrazów na świecie. W Zamku królewskim Dama zajmuje najpiękniejszą salę renesansową w Polsce, ze wspaniałym wykuszem autorstwa Franciszka Florentczyka, z pierwszych lat XVI w. Obraz pozostanie w Zamku Królewskim na Wawelu do ukończenia remontu w Muzeum Książąt Czartoryskich.

Skarbiec Koronny

Pierwsza sala zw. Kazimierza Wielkiego zawiera ekspozycję klejnotów (III – XVIII w., m.in. romański wisior znaleziony na Wawelu), średniowiecznych naczyń liturgicznych, precjozów związanych z władcami Polski (para świeczników z herbami Stefana Batorego, szachownica po Zygmuncie III, naczynie w kształcie Orła z zastawy Jana Kazimierza, miniatura Augusta III Sasa w oprawie brylantowej i in.), a także paradne naczynia i zegary z XVI-XVIII w. oraz odznaki polskich orderów: Orła Białego i Świętego Stanisława. Kolejna sala zwana Jadwigi i Jagiełły mieści najcenniejsze relikty: Szczerbiec – miecz koronacyjny królów Polski oraz miecz Zygmunta I Starego. Sala w wieży Zygmunta III, jest miejscem ekspozycji oznak zaszczytnych Jana III Sobieskiego: płaszcza Kawalera Orderu Świętego Ducha oraz kapelusza i miecza poświęcanego. W sali z paradną bronią pomieszczono przede wszystkim trofea z odsieczy wiedeńskiej, głównie kunsztownie dekorowane rzędy na konie i siodła. Można też podziwiać tu militaria ze zbrojowni Jana III Sobieskiego w Żółkwi.

Zbrojownia

Ekspozycje otwiera sień, w której prezentowana jest broń drzewcowa oraz miecze dwuręczne. Największą część stanowią reprezentacyjne halabardy używane przez gwardie dworskie, niektóre bogato zdobione i opatrzone herbami władców. Kolejną salę zajmują zbroje. Na szczególną uwagę zasługuje znakomita pod względem konstrukcyjnym i estetycznym zbroja turniejowa z Dworu Artusa w Gdańsku z około 1490 roku. Oglądamy kolejno średniowieczne i nowożytne miecze, rapiery, koncerze i szpady, zbiór polskich szabli. Kolejna sala poświęcona ręcznej broni palnej oraz miotającej. Zobaczyć można wspaniałe strzelby, arkebuzy, pistolety. Interesujące są również przeznaczone do celów myśliwskich kusze. Końcowa część ekspozycji przedstawia: lufy armat, haubic i moździerzy – od małych wiwatówek do ogromnych polowych.

Wawel Zaginiony

Rezerwat archeologiczno-architektoniczny i lapidarium

Wystawa poświęcona historii wzgórza wawelskiego, zorganizowana w pobliżu reliktów rotundy śś. Feliksa i Adaukta, wzniesionej na przełomie X i XI w. Sale wystawowe obejmują m.in. budynek dawnych kuchni królewskich i wozowni. Na wystawie eksponowane zabytki pochodzące z badań archeologicznych na wzgórzu wawelskim: materialne ślady codziennego życia mieszkańców w okresie średniowiecza; elementy wyposażenia szesnastowiecznej kuchni królewskiej, pozostałości pieców kuchennych, oryginalna posadzka ceramiczna; oryginalne elementy kamieniarki; zabytki związane z katedrą wawelską; zbiór kafli z XVI-XVII w., pochodzących z pieców znajdujących się w komnatach zamku królewskiego.

Wystawa „Sztuka Wschodu w zbiorach wawelskich”

Zabytki prezentowane na wystawie odzwierciedlają szczególny rys polskiej obyczajowości i upodobań artystycznych, ukształtowany pod wpływem kontaktów militarnych i handlowych z krajami Bliskiego Wschodu. Dzięki nim przenikały do Polski dzieła rzemiosła artystycznego Turcji, Krymu, Kaukazu czy Iranu – kobierce, jedwabie i makaty, broń i uzbrojenie, paradne siodła i rzędy. Najistotniejszą część ekspozycji stanowią trofea i pamiątki związane z odsieczą wiedeńską (12 IX 1683), kiedy to wojska polskie pod wodzą Jana III Sobieskiego odniosły zwycięstwo nad armią turecką pod wodzą Kara Mustafy.

Katedra Wawelska

Katedra na Wawelu zajmuje wyjątkową pozycje w dziejach Polski. Tutaj znajdują się relikwie św. Królowej Jadwigi i biskupa męczennika św. Stanisława. Od XIV do XVIII w. katedra była miejscem koronacji i pochówków królewskich, a w XIX w. stała się Panteonem narodowym. W jednej z wież wisi renesansowy, królewski dzwon „Zygmunt”, ofiarowany przez króla Zygmunta I Starego, w zamyśle którego „ nie tylko Bogu Najwyższemu, ale także na chwałę domu Jagiellonów i Królestwa Polskiego miał dzwonić”.

Muzeum Skarbca katedralnego im. Jana Pawła II

Ekspozycja obejmuje najstarsze i najważniejsze regalia polskie oraz przedmioty związane z kultem religijnym: wyroby rzemiosła artystycznego, tkaniny, obrazy i rzeźby pochodzące z fundacji królewskich, biskupich i szlacheckich, należące do najcenniejszych pamiątek Narodu Polskiego.

Smocza Jama

Legendarna jaskinia w której mieszkał Smok Wawelski. Powstała około 12 milionów lat temu wskutek krasowienia skały jurajskiej. Zwiedzanie Smoczej Jamy rozpoczyna się z terenu wzgórza opodal baszty Złodziejskiej. W ceglanej wieżyczce (dawniej studni austriackiej), znajduje się klatka schodowa. Długość pieczary wynosi 270 m, a dostępna trasa do zwiedzania 81 m.